16 horas do sábado 15 de xuño de 2013. A depuradora de Meira verte directamente ao río Gallo por dúas saídas a mesma vez. A auga do río deixa de ser cristalina ata quedar cuberta por unha cor branca e algún que outro elemento sólido que acompaña. O cheiro na contorna alcanza límites insoportábeis. Un día tras outro repítese esta mesma acción. É pola prensa que podemos saber dos plans do concello de Cuntis; están na procura doutros terreos para a construcción dunha nova depuradora. O que nos conleva a descartar que vaian tentar arranxar este ATENTADO ECOLÓXICO a curto prazo. O Gallo desángrase axudando deste xeito a agravar a enfermidade do Umia, precisa dunha intervención urxente neste foco de infección porén poida que agonice na lista de espera.
Pasan os días e dende o concello de Cuntis non temos novidades. Máis unha vez rexistramos preguntas ao pleno, neste caso ao do pasado 31 de maio que finalmente quedara suspendido logo de ser paralizado polos/as estafados/as polas preferentes tal e como recollen dende Quinteiro do Umia.
Unha das nosas teimas ven logo de que a comezos do mes de maio, aproximadamente, se estivesen a realizar obras na rúa que une a finca do Castro (onde se localizan as burgas homónimas) e as proximidades da praza do Ferrol. Temos observado in situ a presenza dunha escavadora e varios operarios traballando nese lugar e xa que descoñecemos a natureza desas obras SOLICITAMOS QUE:
Se explique a procedencia das obras alí realizadas, indicando o motivo e quen realiza a obra
Se se contaron cos permisos pertinentes para este respecto (MUNICIPAIS, PATRIMONIO, INDUSTRIA NO CASO DE FACER FALLA)
Recordamos que os permisos de patrimonio son obrigatorios posto que a vila do Baño, como ben se sabe, conta cunha especial protección
SE NOS DEA RESPOSTA POR ESCRITO DO QUE AQUÍ SOLICITAMOS
A día de hoxe aínda ninguén dende a administración local se molestou en aclarar esta nosa dúbida por escrito, tal e como ocorre coa documentación solicitada con respecto ao peche da Burga do Castro e que requerimos en repetidas ocasións. Será esta a nova forma de entender a chamada »política de transparencia» ou poida que esta mesma se vise salpicada por mor da aplicación da tan aclamada austeridade na administración pública.
A Asocación Cultural O Fervedoiro, dende a nosa sección ACUDE ALÍ (ACción CUltural en DEfensa d´A LÍngua) vimos de celebrar o IConcurso de Poesía en colaboración co CPI don Aurelio Marcelino Rey (do Concello de Cuntis). Son varias as actividades que, dende anos, o noso colectivo realiza na defensa do idioma e cultura galegos, varias das cales se realizaron para o devandito centro de ensino.
Como quedou anunciado nas bases do concurso, houbo un premio por curso da ESO (de 1º a 4º), mais por mor da cantidade e calidade das composicións poéticas en asemblea do Fervedoiro resolveuse conceder 5 accésits.
Desta volta puidemos contar coa colaboración de varios colectivos, grupos musicais e empresa. De principio, o propio CPI entregounos toda a súa colaboración, ao tempo que tamén o fixeron Radio Estrada (da man de Fran Campos, fundamentalmente) e o Diario de Pontevedra (da de Carolina Sertal). Os grupos musicais que colaboran connosco son: Machina, Nao, Sonoro Maxín e Ulträqäns. Así mesmo Edicións Fervenza quixo participar neste proxecto.
Esta actividade enmárcase nese grupo de actos que pretenden, asemade, homenaxear a Avelino Pousa Antelo (histórico e egrexio galeguista finado o ano pasado e que foi un dos padriños do Fervedoiro).
As/os premiadas/os recibiron: CDS de música galega en galego, camisetas, libros de poemas (premiados co Avelina Valladares de Poesía – AEstrada) e diplomas acreditativos.
Amais disto, e pola razón anteriormente exposta, houbo accésits e premios por curso, porén as mellores composicións –independentemente do curso ao que correspondan- levaron así mesmo, -por iso de apostar polas novas tecnoloxías- cadanseu ebook.
Por se isto fose pouco, os agasallos non quedan aquí. Merce da amabilidade do Diario de Caldas-Diario de Pontevedra os poemas agraciados (na súa totalidade ou de xeito fragmentando segundo as posibilidades) sairon reproducidos na edición deste xornal do mércores día 29. E ese mesmo día, en horario de 11:15 a 11:45 da mañá os rapaces e rapazas gañadores foron entrevistados dende Radio Estrada.
Só resta saber o nome das/dos premiadas e premiados. O fallo emitido polo xurado resultou ser este:
Andrea Fontán Fernández(Premiada na categoría de 1º da ESO)
Sabela Liñeira Chenlo (Premiada na categoría de 2º da ESO)
Aarón Rey Blanco (Premiado na categoría de 3º da ESO)
Iván Ferreiro Rodríguez (Premiado na categoría de 4º da ESO)
Regina Touceda Rey (Accésit por mor da “calidade métrica e rítmica” da súa composición Asegurada Nosa Lingua). Alumna de 2º da ESO
Yeray Bugallo Couso (Accésit por mor da «riquexa e variedade léxica da súa composición Verbas) Alumno de 2º da ESO.
Alba Martínez Castro (Accésit por mor da “vinculación coa poesía popular”). Alumna de 2º da ESO
Cristian Suárez Aboy (Accésit por mor do “sentimento que transmiten os versos”). Alumno de 3º da ESO.
Nerea Sanmartín Senín (Accésit por mor da “forza que transmite a composición lírica e o contido” do poema Lingua Galega). Alumna de 3º da ESO
Por mor do gratificante que resultou este concurso, de todo ir ben, convocarase unha nova edición para o ano que vén. Porque dende OFervedoiro seguimos a apostar pola cultura e lingua do país, polas nosas tradicións, costumes e identidade.
Metidos de cheo nesta floral primavera, foi este sábado pasado cando ao trazarmos o percorrido que fará parte do roteiro co que se culmina o proxecto «Arredor da Auga» nos atopámos de fronte co lamentábel estado da depuradora de Meira. O forte cheiro que hai nas inmediacións xa nos alertaron do que metros máis adiante está a ocorrer.
Unha das arquetas lindeiras as instalacións da EDAR de Meira verte por fora e en varios regueiros alcanza o leito do Gallo. Outra das arquetas situada un pouco máis arriba ten sinais obvios de vertidos habituais, pois está completamente anegada de residuos sólidos «fosilizados» ao seu redor.
Para alcanzar os Pasos dende Meira, un dos elementos etnográficos máis importantes do noso proxecto, é preciso atravesar esta zona anegada de vertidos que, na parte máis próxima ao río, non son fáciles de ver pola altura que ten a vexatación, pois chega a cubrir parte do chan.
Veciñas e veciños comentan que dende hai varias semanas non son quen de se achegar pola zona, entre os fortes cheiros e os vertidos que non deixan de sair a superficie anegando os arredores da EDAR e que fan imposíbel chegaren aos Pasos sen ter que pousar os pés sobre tanta «merda».
Facendo un pouco de memoria, cando comezamos a recuperación dos Pasos, unha responsábel de ADEGA alerta ao Seprona dun vertido que se estaba a producir en dito lugar. Daquela o alcalde de Cuntis, en declaracións a prensa (que calquera de nós pode consultar), zanxou o tema sinalando que fora «producto dunha sabotaxe». E outra vez o máximo responsábel local botará man da escusa das sabotaxes? Qué mantemento ten a depuradora? Canto tempo leva sen pasarse por alí para facer unha inspección? Qué solucións vai ofrecer para resolver dunha vez por todas este atentado ecolóxico? Cuntis igual está en flor… mais non só florecen margaridas nas farolas senón incluso vertidos que atentan contra a fauna e flora silvestres dos nosos arredores.
«Hoxe queremos reiterar que, a pesares da crise, temos que coidar o noso contorno, a nosa paisaxe, e seguir apostando por manter a calidade das augas» Nuñez Feijoo, venres 24 de maio de 2013, Corrubedo (Galiza).
Será o vindeiro martes, 28 de maio, ás 17.45 horas cando demos a coñecer en acto público as premiadas e premiados do I Certame Poético en Galego, convocado polo noso colectivo para o alumnado do CPI don Aurelio de Cuntis.
A entrega de premios terá lugar no salón de actos do propio centro de ensino da vila do Baño ás e haberá un premio para cada unha das catro categorías, tal e como se detallaban nas bases deste certame presentado nos primeiros días deste maio longo.
Non podemos máis que agradecer que dende o colexio da nosa vila se nos tenda a man, máis unha vez, e aposten de cheo pola colaboración con colectivos sociais coma o noso que o que pretende, entre outras moitas cousas, é estimular as novas xeracións no uso e defensa do noso ben máis prezado coma pobo: a nosa Língua!
E para enriquecer os agasallos, que lles serán entregados as premiadas e premiados, os grupos Machina, Nao, Sonoro Maxín e Ultraqäns quixeron colaborar connosco aportando os seus traballos e/ou camisolas. Son de agradecer as súas colaboracións, porén aínda máis que nestes malos tempos para a lírica en galego endexamais separen, enriba dos escearios, a súa música da língua dos nosos ancestros.
Exemplos de compromiso, coma o bo número de traballos que o alumnado cuntiense tivo a ben presentar ao noso certame. Entre todas e todos conseguirémos que sexan…
Dende comezos da semana pasada fóronse chantando os diversos paneis divulgativos do noso roteiro e proxecto medio ambiental Arredor da Auga. O primeiro en ser colocado foi aquel que hoxe se contempla na Praza de Galiza, ao carón dos lavadoiros termais, nese mesmo lugar onde no século XVII xa se lavaba a roupa e onde no XIX os veciños/as de Cuntis, xunto co mestre de obras “Antonio da Pena”, o escribán e outras persoas deciden trasfegar parte do caudal da burga Lume de Deus (antano denominada do Paciño) para deseñar un lavadoiro comunitario de auga termal con píos independentes. O seguinte panel (tipo mesa) fincouse a pé de río, xunto un dos lavadoiros fluviais, nesa zona tan interesante para recuperar dende distintos puntos de vista e actuación: etnográfico, antropolóxico, arqueolóxico, medio ambiental,…
O terceiro panel localízase cabo dos Pasos de Meira, nunha zona de importante valor vexetal e de fauna senlleira, porén degradado pola presenza da EDAR e de continuos vertidos que acontecen nese lugar e que O Fervedoiro non se ten cansado de denunciar.
O último dos paneis (tipo mesa) colocouse xunto a Ponte de Nieto, non lonxe da Capela de Meira. E todos eles, todos os paneis, están elaborados en metacrilato, vinilo e madeira. As impresións a toda cor, cun deseño homoxéneo, e con fotografías propias, outras cedidas pola Casa da Cultura Roberto Blanco Torres de Cuntis e as de fauna e flora cedidas, amabelmente, por Naturgalicia. Existen, así mesmo, gráficos e ilustracións interesantes realizadas polo deseñador gráfico Xavier Ares, que soubo plasmar con acerto non só os elementos destacados do noso patrimonio pétreo senón incluso algunha especie animal.
Todos os paneis van introducidos cunha cantiga popular (en galego ou latín dos canteiros, a nosa xerga característica ou pequeno idioma). No apartado nomes e raíces, tamén se dá conta do significado dun topónimo menor relevante e o seu porqué (O Baño, A Ponte, Barcia e Meira), e incluso hai espazo e tempo para falarmos da vida no río (fauna e flora), do noso pasado (a historia dos lavadoiros, dos pasos de Meira e a Ponte de Nieto así como doutros feitos históricos e arqueolóxicos) e sobre os nosos ancestros (onde se trata sobre oficios e costumes ligados ao río Gallo e ao Umia por extensión). Cada un destes elementos informativos leva un texto interesante (bibliográfico, documental ou arquivístico) que alude ao lugar no que se localiza: A reconstrución dos lavadoiros públicos da vila do Baño (datado o 19 de novembro de 1829), xunto o lugar da Ponte (un extracto do Foro Alternativo Mundial da Auga, Marselha – Francia 2012), nos Pasos de Meira (unhas declaracións do investigador Celestino García Romero, datadas en 1917 e que versan sobre o lugar de Meira e os famosos Pasos), e xunto a Ponte de Nieto outro extracto documental, desta volta do Programa 21, Conferencia das Nacións Unidas sobre o Medio Ambiente e o Desenvolvemento (Río de Janeiro 1992).
Este proxecto, ao igual que outras das concas hidrográficas do Lérez e do Ulla, está coordinado por ADEGA e conta con fondos procedentes da Unión Europea.
Por vez primeira no que vai de mandato deste grupo de goberno tivemos a «sorte» de poder contar coa súa colaboración, pois foron operarios do Concello de Cuntis os que realizaron a colocación dos paneis. Temos demandado en varias ocasións a implicación do concello neste proxecto, ao noso entender de grande interese para Cuntis, porén o único que atopamos foron palabras baleiras e ningún compromiso en firme por parte do señor alcalde e do concelleiro de obras. A piques de cumprirse os seus dous primeiros anos no goberno local vainos quedando claro que gostan, e moito, da nada democrática táctica do «conmigo ou contra min», que adoitan empregar elevada a súa máxima potencia cando é o noso colectivo o que propón algo. Dende OFervedoiro seguiremos a traballar a pesar dos atrancos que tentan impoñernos sen perder a esperanza de que as persoas que arestora dirixen o noso concello sexan quen de reflexionar polo miúdo da súa forma de actuar e mesmo poidan chegar a mudala no beneficio de todas e todos.
Con data do 7 de novembro de 2012 presentamos unha queixa ao Alcalde do Concello de Cuntis e, por extensión ao Pleno Municipal, co obxecto de que –en consonancia cos dereitos que a sociedade cuntiense ten dende tempo inmemorial– “poidamos de novo facer uso” da Burga do Castro e da servidume que –permanente e non eventual– tiñamos e temos para acceder até ese manancial. Ou sexa que é un dobre dereito que se lle está a privar á cidadanía dende que a empresa que xestiona esa finca (da súa propiedade) e manancial decidiu pechar as cancelas que dan acceso á mesma.
Avisamos que, en atención á lexislación vixente nesta materia (entre outros e en especial, no que se refire ao artigo 25 da Lei 7/1985, do 2 de abril, da Lei Reguladora das Bases de Réxime Local), de non velar o alcalde polas propiedades e dereitos públicos estará a actuar en “deixación de funcións” (inactividade administrativa).
Nesa mesma data, 7 de novembro de 2012, instouse a goberno e oposición a que declarasen o seu parecer en pleno municipal e actuasen “en consecuencia, libre e coherentemente, co seu voto tendo en conta todo o anteriormente enunciado”. Porén, velar por un dereito cidadán non depende, evidentemente, dunha resolución plenaria, senón do cumprimento da legalidade e, logo así, da Lei.
Segundo o que o Sr. Alcalde do Concello de Cuntis achega no pleno municipal do 30 de novembro de 2012, sabemos que se lle envía comunicación á empresa Termas de Cuntis (propietaria da finca do Castro) sobre o noso documento remitido en pleno.
Esta empresa responde ao concello con data do 15 de xaneiro de 2013 (número de rexistro 2013/000173)
Dez días máis tarde, con data do 25 de xaneiro de 2013, celébrase Pleno Municipal e dende o goberno non se dá conta do documento remitido pola declarada empresa, nin tampouco explica que trámites esta a levar a cabo para que os/as veciños/as do concello non perdan os dereitos consuetudinarios que teñen dende tempo inmemorial.
Na nosa queixa damos conta dun protocolo a seguir amparado na lexislación de Réxime Local.
Antes do último pleno municipal celebrado ate a data, voltamos incidir na nosa demanda presentando documento no rexistro municipal o 22 de marzo;
SOLICITANDO QUE:
Se dea conta no Pleno Municipal de que se estivo a facer ao respecto (nos últimos meses) sobre o caso da Burga do Castro e os dereitos de servidume (dereitos consuetudinarios) que se teñen sobre esa parcela.
Se achegue a información que ten dada a sinalada empresa.
Se informe ao Pleno, e por extensión a toda a cidadanía cuntiense así como ao Fervedoiro, de que actuacións se teñen previsto realizar:
Medidas concretas que van a adoptar para resolver o asunto, posto que dende O Fervedoiro cremos que é evidente que o goberno municipal debe abrir un proceso de investigación,
Que vai facer ao respecto logo do posicionamento maioritario da corporación (no pleno do mes de novembro de 2012), onde se acredita a veracidade da pregunta formulada polo Fervedoiro,
Nesa sesión plenaria de finais de marzo e grazas a nosa teima o único que puidemos saber é que o Concello de Cuntis contratou os servizos dun bufete de avogados para realizar un informe sobre a situación da Burga. Namentres a burocracia comeza o seu longo despertar o pobo vese privado da auga e da servidume de paso.
Fai cinco anos, o 11 de abril de 2008, remitíamos á Delegación Provincial de Pontevedra da Consellaría de Innovación e Industria e ao Subdirector de Espazos Naturais e Biodiversidade da Consellaría de Medio Ambiente e Desenvolvemento Sostíbel senllas alegacións ao Estudo de impacto ambiental e proxecto de restauración do parque eólico Touriñán III, nos concellos de Cuntis, Campo Lameiro e A Estrada (Pontevedra).
Achegábamos un estudo pormenorizado de fauna e flora existentes nesa contorna que para nada se tivera en conta na elaboración do estudo de impacto medio ambiental.
Tendo constancia polo DOG do luns 11 de marzo de 2013 da “RESOLUCIÓN do 28 de xaneiro de 2013, da Xefatura Territorial de Pontevedra pola que se somete a información pública para autorización administrativa a declaración de utilidade pública e necesidade de urxente ocupación, aprobación do proxecto de execución, o proxecto sectorial de incidencia supramunicipal e o estudo ambiental das instalacións referidas ao parque eólico Pico-Touriñán, completamos o pasado 17 e abril a nosa alegación non só no eido do medio ambiente senón tamén dando conta da existencia de gran cantidade de ortostatos de mámoas (catalogábeis na época megalítica) en toda a contorna do Cádavo que, evidentemente, incrementan o valor patrimonial da zona.
SOLICITANDO QUE:
Se teña en conta aquela alegación do 11 de abril de 2008 remitida polo Fervedoiro, onde se dá conta de todo o patrimonio vexetal e animal, así como tamén do eido arqueolóxico (petróglifos e castros fundamentalmente).
Se protexa moi sensibelmente toda esa zona en todo o que respecta aos aspectos con anterioridade citados.
Trala boa colliada que tivo noutrora o Na Nosa Língua, que premiaba traballos plásticos con lendas en galego, agora lanzamos este novo formato que valorará a poética na procura do mesmo fin.
O fallo do xurado farase saber no propio mes das Letras Galegas e será nun acto que terá lugar no salón de actos do CPI don Aurelio da vila do Baño.
Este concurso está dirixido ao alumnado de secundaria, que terá que crear un poema cun mínimo de duas estrofas en verso libre no que se recolla o que significa a nosa língua para a autora ou autor.
Colaboran, ademáis do equipo de normalización liguística, Radio Estrada e os grupos musicais O Sonoro Maxín, Nao e Machina achegando cd´s cos seus traballos que serán parte do agasallo das/os premiadas/os. A todos eles agradecémoslle enormemente o seu compromiso, axudándonos a enriquecer deste xeito o I Concurso Poético en Galego
O pasado 22 de marzo, día internaciónal da Auga, rexistramos no portelo único do concello de Cuntis a alegación ao proxecto do parque eólico do monte Xesteiras, como xa anunciamos en febreiro. Solicitando:
Que teñan en conta a nosa alegación, facendo fincapé sobre todo nos aspectos de patrimonio e medio ambiente xa que os estudos realizados son o suficientemente pobres e imprecisos, tanto que non contemplan para nada nin a realidade natural, nin histórica, nin a presenza dos diversos achados arqueolóxicos.
A administración considere a posibilidade de que non levar a cabo o parque eólico do xesteiras por mor do dano que podería causar a toda a contorna nos aspectos anteriormente descritos. Isto afectaría de xeito irreparábel a esa contorna, até o de agora case invulnerada nos aspectos arqueolóxico e faunístico.
O vindeiro luns, 18 de marzo, a partir das 17 horas na sala de usos múltiples do colexio da nosa vila, CPI don Aurelio Marcelino Rey García, vai ter lugar un acto sobre a vida e obra do escritor cuntiense fusilado no 36´.
Contará coa participación d´O Fervedoiro, representado polo noso compañeiro Héitor Picallo, e da asociación O Meigallo, no seu caso da man de Marcos Seixo. Eles dous serán os encargados de achegarnos a figura do autor da vila do Baño. O primeiro tratará sobre aspectos importantes do Cuntis daquel tempo (os movementos agraristas, as loitas campesiñas, a feira de Meira, as publicacións ordinarias,… outros personaxes ilustres e a vinculación de Roberto Blanco Torres coa nosa Terra), e o segundo afondará no valor da súa obra, na importancia da súa poesía e o seu intenso labor no xornalismo galego… e a súa morte por mor do levantamento fascista de 1936. Para pór o peche ao acto musicaranse poemas de Blanco Torres a cargo do grupo Quinta-Feira.
Ademáis deste coloquio o colexio conta tamén cunha mostra sobre o homenaxeado, elaborada polo Meigallo co gallo das Letras Galegas de 1999 e que xa está exposta dende a pasada semana no devandito centro de ensino, que conmemora así o122 aniversario da súa nacenza, na rúa Lanuza (agora A Presiña), nunha casa hoxe por mágoa desaparecida.
Agradecemos ao CPI don Aurelio por tendernos a man unha vez máis para formar parte da súa programación. Desta volta para non deixar no esquecemento a un dos nosos, ao que quixeron silenciar para sempre na Longa Noite de Pedra e que só a Memoria colectiva fai que a estrela que o guía teña resprandores eternos.
E aínda que choveu moito a noite anterior, e aínda que á mañá seguinte –a do sábado 9 de marzo– continuou con chuvascos irregulares, de máis ou menos intensidade, algúns veciños de Cuntis, membros de ADEGA e do Fervedoiro baixamos ao leito do río Gallo para continuar coa terceira fase do proxecto Arredor da Auga. Desta volta, provistos de variada ferramenta (luvas, tesoiras de podar, serras, cepillos,…) comezamos coa fase de limpeza dos lavadoiros fluviais. Contando cos permisos pertinentes (de Augas de Galicia e de Patrimonio) e tendo anunciada a nosa actuación ao Concello de Cuntis, o sábado seguimos a acariñar o río.
Foi difícil, evidentemente, pola climatoloxía, porque resultou moi complicado non mollarse. Porén a experiencia resultou do máis satisfactoria: Limpamos boa parte dos lenzos de pedra do río, retiramos os restos vexetais para distintos sacos –para que logo fosen recollidos polos operarios do concello–, brunimos con cepillos a pedra dos lavadoiros de “Ameixeiras”, os dous do antigo Hotel Barreiro, 2 da casa de “Escariz” e o do Hotel Fonteverde (o lavadoiro máis humilde de todos).
Pensabamos que non se podía facer moito, por mor do tempo, mais a xeira prolongouse até ben entrado o mediodía (14:30 horas concretamente). Comezaramos ás 10:30 horas, repartimos o material e decidimos baixar ao Gallo, non podiamos adiar máis a actividade na busca de que un día escampase neste longo inverno que nos chegou con abundantes precipitacións. Unha ducia de persoas, aprovisionadas do material preciso, cubertos até as cellas con impermeábeis, conseguimos que o noso patrimonio etnográfico volvese a lucir un pouquechiño máis para beneficio de toda a cidadanía.
E segundo fomos pasando os cepillos polas distintas construcións etnográficas, recordando o valor dos nosos canteiros á hora de tallar a pedra, recordando o valor das mulleres no momento de baixar ás augas para lavar a colada, e os donos e donas das fincas onde se localizan estas xoias fluviais íannos ofrecendo as súas colaboracións (como no Hotel Fonteverde) e un anaco de pan para levar á boca (tal aconteceu na panadería Escariz).
Cremos, dende O Fervedoiro e ADEGA, que estes actos serven non só para pór en valor os nosos recursos etnográficos (de cara a veciñanza e visitantes) senón para fomento da conciencia social: conéctannos cos vellos oficios, cos nosos antepasados e coa sociedade consciente do valor do noso patrimonio.